Bài viết nằm trong khuôn khổ của loạt bài No Class (Không Giai Cấp) được chủ biên bởi Kim Kelly, xoay quanh mối liên hệ giữa những phong trào công nhân và diễn biến của phong trào lao động Mỹ hiện nay với quá khứ của chúng. Trong bài viết này, Kim Kelly sẽ đi sâu vào những ý tưởng và yêu cầu của phong trào Bãi Bỏ Nhà Tù.
Link chia sẻ: [bit.ly/what-abolitionists-want](<https://bit.ly/what-abolitionists-want>) [**Trang Chủ**](<https://vsan4abolition.carrd.co>)
Tác giả: Kim Kelly
Kim Kelly là một cây bút và nhà vận động cấp tiến ở Philadelphia. Cô là tác giả của cuốn sách sắp xuất bản Fight Like Hell, một công trình khảo cứu lịch sử lao động ở Mỹ từ góc nhìn của những cộng đồng yếu thế.
Tại sao ta luôn mặc định rằng sự tồn tại của nhà tù là hiển nhiên? **Đây là câu hỏi mà tác giả, nhà vận động và giáo sư Angela Davis đã đưa ra trong cuốn Nhà Tù Có Còn Cần Thiết? [Are Prisons Obsolete?] năm 2003. Công trình này khuyến khích độc giả chất vấn những hiểu biết của bản thân về hệ thống nhà tù ở Mỹ. Là một nhà vận động bãi bỏ, Davis từ chối việc chỉ dừng lại ở cải cách hệ thống - bà lập luận rằng việc tập trung vào những cải thiện nhỏ trong nhà lao sẽ chỉ làm ta xao nhãng khỏi mục tiêu chính lớn hơn là phóng thích lao tù (decarceration), một tiến trình giải phóng con người khỏi các thể chế áp bức như nhà tù hay trại giam.
Mười sáu năm sau khi công trình của Angela Davis được xuất bản, mặc dù giới chính khách đã có khá nhiều đối thoại về cải cách hệ thống tư pháp hình sự và bãi bỏ án tử hình, thì xã hội nói chung vẫn chật vật tìm lời giải cho câu hỏi của Davis và chưa thực sự lưu tâm tìm kiếm giải pháp cho đại họa tống giam hàng loạt. Tuy nhiên, các nhà vận động bãi bỏ nhà tù, những kẻ “mơ mộng hão huyền” mà Davis nhắc đến, không chỉ có khả năng hình dung về một thế giới không lao tù, mà họ còn dành hàng thập kỷ để đưa ý tưởng ấy gần hơn với hiện thực. Ví dụ điển hình là những nơi xa xôi hẻo lánh như Nhà Tù Walla Walla hoặc Nhà Tù đảo Rikers khét tiếng. Vậy, việc hình dung một thế giới như thế thực sự nghĩa là gì?
Cốt lõi của công cuộc bãi bỏ nhà tù là một chương trình vận động về tư tưởng và chính trị. Ngoài việc nhắm đến phá bỏ nhà tù và trại giam hiện có, nó còn hướng tới kiến tạo một xã hội công bằng. Trong xã hội đó, những nguyên nhân sâu xa dẫn đến việc tống giam sẽ được giải quyết, và vì thế việc bỏ tù – vốn là một dạng thức tra tấn bằng trừng phạt - sẽ không còn cần thiết. Những người ủng hộ bãi bỏ cho rằng hệ thống tư pháp phục hồi và đầu tư vào cộng đồng là các biện pháp nhân đạo và công bằng hơn để giải quyết các vấn nạn xã hội và giảm thiểu bạo lực. Họ muốn chấm dứt việc ngược đãi và tội phạm hóa các cộng đồng yếu thế, đặc biệt là người nghèo. 13th, cuốn phim tài liệu làm sáng tỏ sự thật đau đớn về nô lệ trong hệ thống nhà tù của đạo diễn Ava DuVernay năm 2013 đã chỉ ra, hệ thống tư pháp hình sự của Hoa Kỳ ngay từ những buổi đầu đã được thiết lập để trở thành một công cụ khủng bố chủng tộc (không có gì ngạc nhiên khi DuVernay coi bản thân mình là người ủng hộ bãi bỏ lao tù). Trong khi đó, phong trào bãi bỏ hoạt động dựa trên quan điểm giao tầng (intersectional) và tập trung vào công lý chủng tộc.
Phong trào này đã tồn tại qua nhiều thập kỷ và dấy lên ở California trong những năm 90 với sự hình thành của Critical Resistance, một tổ chức có quy mô toàn quốc được thành lập bởi Angela Davis và Ruth Wilson Gilmore về chống đối lao tù với quan điểm lấy bãi bỏ nhà tù làm trọng tâm. Năm 1976, tổ chức Prison Research Education Action Project đã đề xuất ba mắt xích quan trọng cho công cuộc bãi bỏ: đình hoãn (ngừng xây thêm nhà tù), phóng thích, và phòng ngừa (excarceration) (ngăn ngừa các tình huống có thể dẫn đến việc người dân va chạm với lực lượng hành pháp và viễn cảnh tù tội). Một số ví dụ của phòng ngừa bao gồm hợp pháp hóa việc sử dụng chất kích thích, hợp pháp hóa lao động tình dục, hay giải quyết một cách hiệu quả vấn đề vô gia cư.
Khác với tư tưởng cải cách ở chỗ thay vì tập trung cải tạo cấu trúc hiện có, phong trào bãi bỏ nhắm đến việc trùng tu cả một hệ thống dù một số nhà vận động bãi bỏ cũng có thể sử dụng chiến thuật của bên cải cách để giảm thiểu tổn hại cho tù nhân. Những người ủng hộ bãi bỏ cổ vũ giải tán lực lượng cảnh sát (cùng Cơ Quan Thực Thi Di Trú và Hải Quan Hoa Kỳ), tái phân bổ ngân sách vốn dành cho hai tổ chức này vào chính sách nhà ở, chăm sóc sức khỏe, tạo cơ hội về kinh tế cho các cộng đồng chịu nhiều thiệt thòi bởi sự bất bình đẳng và tước đoạt có hệ thống.
Những người này cũng chỉ ra rằng, hệ thống kinh tế tư bản Hoa Kỳ đóng vai trò chủ chốt trong việc hình thành môi trường dẫn tới cuộc khủng hoảng về tống giam hàng loạt. “Chủ nghĩa tư bản phải chấm dứt,” nhà vận động bãi bỏ và giáo dục Mariame Kaba đã khẳng định với phóng viên Chris Hayes của đài MSNBC. “[Tư bản] phải bị bãi bỏ. Ta sống trong một xã hội xoay quanh các loại tư tưởng vốn xuất phát từ chủ nghĩa tư bản và ta phải diệt trừ nó tận gốc rễ. Vậy nên, chúng tôi đang làm việc ngày đêm để tạo tiền đề cho một khả thể xã hội không lao tù, không cảnh sát hay kiểm soát, và không bàn tay giám sát của chính phủ.”